Bedrijfsuitje organiseren - geschiedenis - pagina 3

Bedrijfsuitje en de Industriële Revolutie

De industriële revolutie mag met recht een revolutie heten, ook wat het bedrijfsuitje van die tijd betreft. Machines nemen een groot deel van het werk over van arbeiders en ambachtslieden en er ontstaat een kleine bezittende klasse en een enorme massa proletariërs: zij die niets bezitten dan kinderen. Voor deze groep is een bedrijfsuitje een ondenkbaar en onbereikbaar gebeuren. De grootindustriëlen echter, worden steenrijk en vieren bedrijfsuitjes die hun weerga niet kennen. Exotische producten uit koloniën worden aangerukt, er zijn shows met uitheemse diersoorten, beroemde artiesten en goochelaars treden op, het kapitalistische bedrijfsuitje is een uiterst decadent fenomeen. Ondertussen kan de creperende massa maar nauwelijks haar kinderen voeden, laat staan een bedrijfsuitje organiseren. Een situatie die niet kan voortduren en al gauw predikt een zekere Karl Marx de proletarische revolutie. De leus: “Proletariers aller landen, verenigt u” heeft niet alleen ten grondslag gelegen aan de menswaardige positie voor de arbeidersklasse maar ook een nieuw soort bedrijfsuitje tot gevolg gehad. Hoewel de communistische heilstaat nooit echt bereikt is, werden de rechten en omstandigheden voor arbeiders drastisch verbeterd en kwam er naast het werk ook gelegenheid voor ontspanning. Het Marxistische bedrijfsuitje was een antwoord op de decadente feesten van de kapitalisten. Tijdens dit bedrijfsuitje was iedereen gelijk en werd alles eerlijk gedeeld. Fabriekshallen werden voor een avond omgebouwd tot socialistische feestzalen. Grote rode baniers en portretten van Marx en Engels sierden de wanden en bij wijze van bedrijfsuitje werden arbeiders van andere fabrieken en agrarische bedrijven verwelkomd. Terwijl men met houten lepels gezamenlijk uit grote potten pap at, hielden vakbondsleiders redevoeringen over het Bolsjewisme en klonk de Internationale uit duizenden kelen.

Ontwaakt, verworpenen der aarde!
Ontwaakt, verdoemde in hongers sfeer!
Reedlijk willen stroomt over ons bedrijfsuitje
En die stroom rijst al meer en meer.
Sterft, gij oude bedrijfsuitjes en gedachten!
Slaafgeboornen,ontwaakt,ontwaakt!
De wereld steunt op nieuwe bedrijfsuitjes,
Begeerte heeft ons aangeraakt!

refrein:
Makkers, ten laatste male,
Tot het bedrijfsuitje ons geschaard,
en D'Internationale
Zal morgen heersen op aard.

Het marxistische bedrijfsuitje heeft het ook in Nederland bijzonder lang volgehouden. Tot in de jaren ’70 van de vorige eeuw vierden PvdA stemmers en VARA-leden varianten op het marxistische bedrijfsuitje, totdat zij zich realiseerden dat arbeiders allang veel meer bezaten dan kinderen alleen. In arbeidersbuurten hadden de meeste gezinnen inmiddels een Opel Kadett voor de deur staan en een kleurentelevisie in de huiskamer. De tweespalt tussen socialisten en kapitalisten vervaagde en bedrijfsuitjes werden nu gevierd met alle rangen en standen uit het bedrijf. Toen in de Sovjet Unie Glasnost en Perestrojka hun intrede deden was het helemaal gedaan met het socialistische bedrijfsuitje in Nederland.

Bedrijfsuitje tijdens de Koude Oorlog

Sommigen zeggen dat de Koude Oorlog een periode van duidelijkheid was. Wij zijn goed en zij zijn slecht. De Koude oorlog duurde bijna vier decennia. In dat tijdsbestek vonden allerlei ontwikkelingen en verschuivingen plaats dus is het onmogelijk om een eenduidig beeld van het bedrijfsuitje te schetsen. Maar toch uitte de consensus van de tegenstelling tussen goed en kwaad zich in bepaalde mate toch ook in het bedrijfsuitje.

Bedrijfsuitje organiseren